استاندارد عبارت است از تعيين تمام يا برخي از محصولات ومشخصات هر فرآورده از قبيل نوع ، جنس ، مواد اوليه ، منشاء ،اجزاء تشكيل دهنده ، تركيب ، ساخت ، نحوه استفاده ، طرز نصب ، كيفيت ، كميت ، شكل ، رنگ ، وضع ظاهري ، وزن ،ابعاد ، ايمني ، چگونگي دسته بندي و علامت گذاري و روش آزمايش وامثال آن .

انواع استاندارد :

استاندارد ها مورد استفاده را به چهار دسته ملي، بين المللي ، منطقه اي و كارخانه اي تقسيم كرده اند .

استانداردهاي ملي شامل دو دسته استاندارد هاي اجباري و استاندارد هاي تشويقي است .

الف) استاندارد اجباري :

منظور از استانداردهاي اجباري آن نوع استانداردي است كه اجراي آن در كشوربه ترتيبي كه در قانون مقرر شده است براي مصرف در داخل كشور يا صادرات ويا هر دو الزامي است .

ب) استانداردهاي تشويقي :

اجراي تشويقي استاندارد ها منحصرا به آن دسته از كارخانجات و واحد هاي توليدي است كه داوطلب استفاده از خدمات فني ونظارت موسسه بر كيفيت توليدشان هستند واين اقدام به منظور كمك به بهبود كيفيت توليدات داخلي انجام مي گيرد .

بطوركلي استانداردهاي ملي با توجه نظريات توليدكنندگان ومصرف كنندگان وويژه گيهاي خاص جامد از نظر شرايط اقتصادي ، امكانات و دانش فني جامعه وغيره توسط موسسات استاندارد تهيه و به مورد اجرا گذاشته مي شود .

مجري وتدوين كننده ي استاندارد هاي ملي در ايران ، سازمان استاندارد وتحقيقات مي باشد كه در دي ماه 1332 طرح تشكيل سازمان استاندارد به تصويب وزارت بازرگاني رسيد .

علامت موسسه استاندارد وتحقيقات صنعتي ايران :

مهر جديد استاندارد درتاريخ 23 دي ماه سال 1358 به تصويب شوراي عالي استاندارد رسيد كه كادر آن بصورت S بوده و مي تواند گوياي كلمه ي SAFETY (( ايمني )) وهم علامت STANDART (( استاندارد )) باشد.

درداخل كادر علامت ISIRI مي باشد كه حرف اول كلمات زير است :

1-INSTITUTION موسسه

 2-STANDARD استاندارد

 3- INDUSTRY صنعت

 4- RESEARCH تحقيق

 5- IRAN ايران .

استاندارد بين المللي :

استاندارد هايي هستند كه با همكاري گروهي از كشورهاي علاقمند براي استفاده در سطح جهاني تهيه مي شودمثل سازمان بين المللي الكترونيك I I EC كه در سال 1911 تاسيس گرديد يا سازمان بين المللي اندازه شناسي قانوني .

استاندارد منطقه اي :

 استاندارد هايي هستند كه توسط گروه كشورهايي كه داراي وجوه مشترك جغرافيايي هستند تدوين ودر مبادلات في مابين اين كشورها ازآنهااستفاده مي شود نظير كميته ي استاندارد اروپائي ، كميته استاندارد آسيايي يا كميته استاندارد كشورهاي عربي .

استاندارد

رعايت استانداردها در توليدات صنعتي ، ضايعات را كاهش داده وباعث ارتقاء كيفيت كالا خواهد شد . هر محصول صنعتي كه به ثبت رسيده باشدونيز كنترل كيفيت (بعد از اتمام خط توليد) روي آن صورت بگيرد ، بالطبع بايد داراي استانداردي باشد .

در سراسر جهان كليه كمپاني ها و كارخانه ها براي توليدات خود داراي استاندارد خاصي هستند .

موسسات استاندارد با تعيين ضوابط و معيار هاي ارزيابي ، امكانات بهتري را در بهبود كالا وجلب اطمينان مصرف كننده به وجود مي آورند .

نقش موسسات استاندارد از دو جهت اهميت دارد :

اول آن كه سازمان هاي توليدي را به رعايت اصول و موازين تعيين شده وا مي دارد و كيفيت كالا را افزايش مي دهد .

دوم آن كه با كنترل وبازرسي هاي مداوم به مصرف كننده اطمينان مي دهد ، كالايي را كه مصرف مي كند از هر نظر مورد تاييد سازماني ذي صلاح است .

بطور كلي استاندارد از آن جهت اهميت يافته اند كه در امور تجارت بين المللي نيز باعث ايجاد ضوابط گرديده اند ودر جهت توسعه موازين استاندارد وگسترش آن اقدامات زيادي به عمل آوردند .

استاندارد از سه جهت در كار توليد وتوزيع موثر است :

1-داد وستد را تسهيل مي كند .

2-مرغوبيت كالا را بالا مي برد .

3-قيمت را پايين مي آورد .

علائم استاندارد

علائم استاندارد كه قاعدتا معرف مرغوبيت مصنوعات است براي برخي از كشور ها كه كالا هايشان در ايران مورد استفاده قرار مي گيرد جهت آشنايي در ذيل علائم استاندارد مرغوبيت وسايل 13 كشور جهان داده شده است .

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تنها سازماني است در ايران كه بر طبق قانون مي تواند استاندارد رسمي فرآورده‏ها را تعيين و تدوين و اجراي آنها را با كسب موافقت شوراي عالي استاندارد اجباري اعلام نمايد.

وظايف و هدفهاي موسسه عبارتست از:

( تعيين، تدوين و نشر استانداردهاي ملي – انجام تحقيقات بمنظور تدوين استاندارد بالا بردن كيفيت كالاهاي داخلي، كمك به بهبود روشهاي توليد و افزايش كارائي صنايع در جهت خودكفائي كشور- ترويج استانداردهاي ملي – نظارت بر اجراي استانداردهاي اجباري – كنترل كيفي كالاهاي صادراتي مشمول استانداردهاي اجباري و جلوگيري از صدور كالاهاي نامرغوب به منظور فراهم نمودن امكانات رقابت با كالاهاي مشابه خارجي و حفظ بازارهاي بين المللي كنترل كيفي كالاهاي وارداتي مشمول استاندارد اجباري به منظور حمايت از مصرف كنندگان و توليدكنندگان داخلي و جلوگيري از ورود كالاهاي نامرغوب خارجي راهنمائي علمي و فني توليدكنندگان، توزيع كنندگان و مصرف كنندگان – مطالعه و تحقيق درباره روشهاي توليد، نگهداري، بسته بندي و ترابري كالاهاي مختلف – ترويج سيستم متريك و كاليبراسيون وسايل سنجش – آزمايش و تطبيق نمونه كالاها با استانداردهاي مربوط، اعلام مشخصات و اظهارنظر مقايسه‏اي و صدور گواهينامه‏هاي لازم ) .

موسسه استاندارد از اعضاء سازمان بين المللي استاندارد مي باشد و لذا در اجراي وظايف خود هم از آخرين پيشرفتهاي علمي و فني و صنعتي جهان استفاده مي نمايد و هم شرايط كلي و نيازمنديهاي خاص كشور را مورد توجه قرار مي دهد.

اجراي استانداردهاي ملي ايران به نفع تمام مردم و اقتصاد كشور است و باعث افزايش صادرات و فروش داخلي و تأمين ايمني و بهداشت مصرف كنندگان و صرفه جوئي در وقت و هزينه ها و در نتيجه موجب افزايش درآمد ملي و رفاه عمومي و كاهش قيمتها مي شود.